Kedi enfeksiyöz peritonitis (FIP) nedir?

Kedi enfeksiyöz peritonitis (FIP),  coronavirüs enfeksiyonu sonucu oluşan bir hastalıktır. Bir çok farklı coronovirüs tipi kedileri enfekte edebilir fakat çoğu önemli bir hastalığa neden olmaz. FIP oluşturan coronavirüs tipleri, belirli beyaz kan hücrelerini istila etme ve bu hücrelerde üreyebilme yetenekleri ile diğerlerinden ayırt edilir. Virüs tarafından enfekte olan hücrelerin lokalize olduğu (toplandığı) dokularda şiddetli bir yangısal reaksiyon meydana gelir. Bu durum vücudun kendi bağışıklık sistemi ile hastalıktan sorumlu olan virüs arasındaki etkileşimdir.

Enfekte kediler coronavirüsü tükürükleri ve dışkılarıyla saçarlar. Bir çok kedi virüsü solumak yada sindirmek yoluyla enfekte olur, aynı zamanda enfekte bir kediyle direkt temas veya virüsün bulaşmış olduğu giysi, yatak, mama kapları ve oyuncaklar gibi kontamine olmuş yüzeylerle temas ederek  enfekte olabilirler.

Virüs çevrede birkaç haftaya kadar yaşayabilse de, evlerde en sık kullanılan deterjan ve dezenfektanlarla hızla  inaktive olur. En ucuz ve etkili dezenfektan 1/32 oranında sulandırılmış ( 1 ölçek çamaşır suyu 32 ölçek suya karıştırılır)  çamaşır suyudur.

 

FIP ile kedi lösemisi arasında bir ilişki var mıdır?

FIP ve kedi lösemisi oluşturan virüsler farklıdır. FIP 'li bazı kediler aynı zamanda kedi lösemi virüsü ile de enfekte olabilirler fakat bu hastalıklar iki ayrı oluşumdur.

 

FIP' nin belirtileri nelerdir?

FIP virüsüyle ilk karşılaşmada bazı kedilerde hapşırma, burun ve göz akıntısı ile karakterize olan orta dereceli üst solunum yolu hastalığı oluşsa da  genellikle çok belirgin belirtiler oluşmaz. Bazı kediler de orta dereceli barsak hastalığı meydana gelebilir. İlk kez hastalığa yakalanan kedilerin bazıları virüsün taşıyıcısı durumuna gelseler de kedilerin çoğu iyileşir. Enfeksiyona yakalanmış kedilerin sadece küçük bir yüzdesi ölümcül hastalığa yakalanır : ilk enfeksiyondan haftalar, aylar veya beklide yıllar sonra.

Ölümcül FIP 'nin belirtileri aniden ortaya çıkabilir (özellikle yavrularda), yada belirtiler birkaç hafta içinde şiddetlenerek artabilir. Bir çok kedi depresyon, düzensiz kıl örtüsü, kilo kaybı ve ateş gibi tam spesifik olmayan belirtilere sahiptir.

Ölümcül FIP' nin ana formları ıslak (effusive) FIP ve kuru ( effusive olmayan) FIP ve her ikisinin mevcut olduğu formdur. Islak FIP 'nin en karakteristik belirtileri karın yada göğüs bölgesinde sıvı toplanmasıdır. Toplanan sıvı miktarı artıkça kedinin nefes alması güçleşir.

Kuru FIP yavaş gelişir. Kilo kaybı, depresyon, anemi ve ateş her zaman var olmasına rağmen sıvı toplanması minimal düzeydedir. Böbrek yetmezliği (su tüketiminde ve ürinasyonda artış), pankreatik hastalık (kusma, ishal, diabet), nörolojik hastalık ( denge kaybı, davranışlarda değişim, paraliz, nöbetler ), enterit ( kusma, ishal ) veya göz hastalığı (yangı, körlük ) belirtileri bir çok kombinasyonda görülebilir. FIP sıklıkla teşhis edilmesi zor olan bir hastalıktır çünkü her kedi diğer bir çok hastalığın belirtisine yakın farklı belirtiler gösterir.

 

FIP' ye yakalanırsa kedimde ne gibi değişimler olur?

Genç kediler ( iki yaşından küçükler ), yaşlı kediler ( on yaşın üzerindekiler), zayıf fiziksel kondisyona sahip kediler ve stres yada devam eden bir enfeksiyona sahip kediler FIP' ye daha duyarlıdır. Genel kedi popülasyonunda çok sık rastlanılmayan bir hastalıktır, veteriner kliniklerine tedavi için getirilen kedilerin %1' inden azını etkilemektedir. Birlikte yaşayan kedi popülasyonlarında, barınaklar gibi, hastalık oranı daha yüksek olabilir, birkaç ayda duyarlı popülasyonun yüzde 10 ila 20' si etkilenebilir.

 

FIP virüsünü tespit edecek laboratuar testleri var mıdır?

KELA, ELİSA, İFA ve virüs- nötralizasyon testleri kedilerdeki coronavirüs antikorlarının varlığını tespit edebilir. Pozitif test sonuçları sadece kedinin önceden coronavirüs ile karşılaştığını gösterir, FIP' ye neden olan ile karşılaşıp karşılaşmadığını belirlemez ve bu virüse karşı oluşmuş olan antikorlar tespit edilir. Eğer test negatif sonuç verirse bu kedinin  coronavirüsle karşılaşmadığı anlamına gelir.

En yüksek seviyede seyreltilmiş olan serumda tespit edilen sayı yada titre halen pozitif bir reaksiyonun mevcut olduğunu gösterir. Yüksek titreler yüksek miktarlarda antikoru gösterirken, düşük titreler serumda az miktarda coronavirüs antikoru olduğunu gösterir. Yüksek titreye sahip sağlıklı bir kedi düşük titreye sahip olan kediye göre FIP olmaya yada FIP oluşturan coronavirüsün taşıyıcısı olmaya mutlaka uygundur diye bir yorum yapılamaz. Aynı zamanda ileride oluşabilecek FIP virüs enfeksiyonuna karşı da korunma altında değildir.

Son günlerde, virüsün kendi parçalarını tespit edebilen iki yeni test üzerinde çalışılmaktadır. İmmunoperoksidaz testi dokuda virüsle enfekte olan hücreleri tespit ettiği için FIP' yi geleneksel histopatolojik muayeneden daha doğru şekilde teşhis eder. İnceleme için etkilenmiş dokudan biyopsi örneği alınması gereklidir. Diğer antijen testi doku yada vücut sıvısındaki genetik materyali tespit etmek için  PCR

(polimeraz zincir reaksiyonu) ‘ ı kullanır. Bu test ümit vaat etse de, PCR şu anda spesifik olarak FIP' ye neden olan değil, coronavirüsleri genel olarak tespit edebilen tek testtir.

 

Kedime FIP testi yaptırmalı mıyım?

Coronavirüs - antikor titreleri belirlenmesinin kedi sahipleri yada yetiştiricileri ve Veteriner Hekimler için yararlı olduğu iki öncelikli durum vardır:

 

•1.      Evde yaşayan ve daha önce test yapılmamış olan kedilerde antikorun varlığı yada yokluğunun belirlenmesinde veya coronavirüs antikorları açısından negatif olan evlere yada barınaklara alınacak yeni kedilerin potansiyel virüs taşıyıcıları olup olmadıkları yada virüsü sacıp saçmadıklarının tespiti için, kontrol testi olarak.

•2.      FIP belirtilerine yakın belirtiler gösteren hasta kedilerin klinik tanısını koymada yardımcı olarak.

 

Niçin iki farklı laboratuardan iki ayrı test sonucu aldım?

Ne yazık ki, bir çok laboratuar farklı yollarla hazırlanmış farklı antijenler kullanmaktadır ve testin yorumu değişebilmektedir. Testlerin titizlikle kontrol edilmesine rağmen spesifik olmayan reaksiyonlardan ötürü yanlış sonuçlar çıkabilmektedir. Genellikle testi okuyan kişi tarafından yapılan sübjektif karara bağlı olması dolayısıyla testi yorumlamak zorlaşabilir.

 

Pozitif teşhis nasıl konulmaktadır?

Olası bir FIP teşhisi genellikle klinik belirtiler baz alınarak, rutin laboratuar testleri ve karın boşluğu yada göğüs kafesindeki sıvının değerlendirilmesi ile yapılır. Fakat bazı vakalarda hastalık belirtilerinin FIP için açık ve belirgin olmaması teşhisin doğruluğu sorgulamaktadır. Tüm vakalarda, doku biyopsisi yapmak FIP teşhisini kesin onaylamak için tek yoldur.

 

FIP' in tedavisi var mıdır?

Şu anda  bir kez pozitif teşhis konulduğunda FIP öldürücü bir hastalık olarak düşünülmektedir. Ne yazık ki kesin bir tedavi yöntemi henüz mevcut değildir. Tedavideki temel amaç destek bakım yapmak ve hastalığın oluşturduğu yangısal cevabı hafifletmektir. Bazı tedaviler, küçük orandaki hastalarda kısa dönemli olarak belirtilerin kaybolmasını sağlamaktadır. Kortikosteroyid kombinasyonları, sitotoksik ilaçlar ve antibiyotikler ile dengeli beslenme ve sıvı alımı bazı vakalarda yararlı olmaktadır. Gelecekte, etkili anti-viral tedavilerin bağışıklık sistemini destekleyici ilaçlarla birlikte uygulanmasının FIP' nin tedavisinde yararlılığı denenecektir.

 

Kedimin FIP' e yakalanmasını önleyebilir miyim?

Bir çok kedi popülasyonunda, enfeksiyöz ajanlarla karşılaşma riski azaltılarak kedilerin sağlıklı tutulması bir arada yaşayan kedilerin FIP'e yakalanma oranını azaltmaktadır. Kedi sayısındaki artışı önlemek, kedilerin aşılarını zamanında yaptırmak, uygun besleme ve sıhhi şartları sağlamak ve kedi lösemi virüsü enfeksiyonlarını elimine etmek FIP görünme riskini azaltmada yararlı olur.

 

İlk FIP aşısı ( Primucell FIP, Phizer Hayvan Sağlığı) ile 1991 yılında tanışıldı. Bu aşı ısıya duyarlı modifiye-canlı aşıdır. İlk aşılama 16 haftalık kedilere intranasal (burun içi yolla)  yolla uygulandıktan sonra 3 ila 4 hafta sonra tekrarlanarak senelik tek doz uygulama yapılacak şekilde lisanslandı. Kedi bir kez aşılandığında kedinin serumu pozitif coronovirüs antikor titresine sahip olabilir. Bu durum çok sayıda kediye bakılan yerlerde yapılacak serolojik testlerde, corona virüs negatif ortam oluşturmada problem olabilir

Aşı uygulamaları aşının güvenilir olduğunu göstermiştir fakat yapılan birçok araştırma sonuçları aşının etkinliği açısından farklı sonuçlar vermiştir. Primucell FIP aşısının kedileri FIP'ten korumada ki rolü halen tam olarak bilinmemektedir.

Kedim FIP hastası. Ne kadar zaman daha yaşamasını beklemeliyim? Son günlerinde kedimin rahat olması için neler yapabilirim?

Klinik belirtiler ortaya çıktıktan sonra effusive (ıslak) FIP'e yakalanan kediler birkaç gün ila birkaç haftaya kadar yaşarlar fakat altı ila sekiz ay yaşayan yetişkin kediler de mevcuttur.  FIP'nin kuru formuna sahip kediler ise genellikle birkaç hafta içerisinde ölürler fakat bir yıl ya da daha uzun süre yaşayanlarda bulunmaktadır.

İyi bakım koşulları, dengeli ve besinsel değeri yüksek diyetlerle beslemek kedinizin hastalık sürecinde daha rahat hissetmesini sağlar. Veteriner Hekiminiz  hastalıktan dolayı oluşan rahatsızlıkları azaltacak spesifik ve destekleyici tedaviyi uygulayacaktır.

 

İnsanlar ya da köpekler FIP hastası olabilirler mi?

FIP'in kedi familyası dışında başka bir türde görüldüğü belgelenmemiştir. FIP'in insan sağlığı açısından herhangi bir risk taşıdığı bilinmemektedir. Ancak FIP virüsü köpeklerde çok yaygın olan ve barsak yangısı (enteritis) oluşturan canin coronavirüs'le benzerlik taşımaktadır.